100 แปด พัน 9 กับศาสตร์การฝังเข็ม (Acupuncture) | ตอนที่ 3 การเตรียมตัวฝังเข็ม

<< 100 แปด พัน 9 กับศาสตร์การฝังเข็ม (Acupuncture) | ตอนที่ 2

การเตรียมตัวฝังเข็ม

ไม่ใช่เรื่องง่ายที่อยู่ ๆ จะเดินดุ่ม ๆ  เพื่อปักเข็มลงบนร่างกาย

        การฝังเข็ม สำหรับคนไทยถือว่าเป็นเรื่องที่ยังไม่คุ้นเคยนัก  ความกังวลใจ ความกลัว และเกิดคำถามวนไปมาภายในใจ เช่น ถ้าจะไปรักษาด้วยวิธีการฝังเข็ม ต้องทำตัวอย่างไร ต้องเตรียมอะไรบ้าง  ต้อง…ต้อง…และต้อง  พร้อมทั้งจบลงด้วยคำถามที่ว่า จะเจ็บไหม จะเจ็บมากไหม ดังนั้น ก่อนไปฝังเข็ม ควรต้องทำอย่างไร

ก่อนไปฝังเข็ม

        1. การเตรียมใจ   ต้องมั่นใจ  เชื่อมั่นต่อการรักษา เพราะการฝังเข็มต้องอาศัยความร่วมมือจากผู้ป่วย

        2. การแต่งกาย ในการฝังเข็ม ตำแหน่งจุดปักเข็มบางครั้งจะอยู่บริเวณใต้ร่มผ้า ผู้ป่วยจึงควรสวมใส่เสื้อผ้าแยกส่วนระหว่างเสื้อกับกระโปรงหรือกางเกง เสื้อผ้าที่สวมใส่ไม่ควรรัดแน่น เพื่อสะดวกในการถลกพับ แขนเสื้อกว้างพอที่จะพักสูงขึ้นมาถึงข้อศอก และควรเลือกสวมเสื้อที่มีคอกว้างในกรณีที่ต้องปักเข็มบริเวณไหล่หรือต้นคอปลายขากางเกงสามารถถลกพับขึ้นถึงเข่า  สำหรับผู้ป่วยที่ไม่สะดวกในการลุกเดิน เช่นเป็นโรคอัมพาต ควรสวมเสื้อแขนกุด และกางเกงขาสั้น จะทำให้การรักษาสะดวกขึ้น

        3. การรับประทานอาหาร  รับประทานอาหารก่อนประมาณ 1-2 ชั่วโมง ถ้ารับประทานอาหารมากเกินไปจะทำให้อึดอัดโดยเฉพาะในท่านอนคว่ำ หากต้องปักเข็มบริเวณหน้าท้อง ถ้ากระเพาะอาหารบรรจุอาหารจนพองโตมาก ๆ อาจทำให้เกิดอันตราย

        ข้อสำคัญ ไม่ฝังเข็มขณะที่กำลังหิว เพราะจะเกิดอาการ “หน้ามืดเป็นลม” เนื่องจากร่างกายขาดพลังงานที่ใช้เผาพลาญ ในขณะที่ระบบประสาทและฮอร์โมนกำลังถูกกระตุ้นจากการฝังเข็ม

        4. การทำความสะอาดร่างกาย   การฝังเข็มต้องใช้วัตถุแหลมคมปักผ่านผิวหนังลงไปในร่างกาย เพื่อลดโอกาสการติดเชื้อโรคให้มากที่สุด ร่างกายจึงต้องสะอาด ดังนั้นต้องอาบน้ำ สระผม ให้สะอาดไม่ใช้ครีมแต่งผมทุกชนิด ผู้ที่กำลังมีประจำเดือนสามารถปักเข็มรักษาได้ โดยไม่เป็นอันตราย

        5. การพักผ่อน   ก่อนที่จะมาฝังเข็มต้องพักผ่อนอย่างเพียงพอ  หรือ หลังออกจากกำลังกาย ปฏิบัติภารกิจเร่งรีบ  ต้องพักให้หายเหนื่อยจนอัตราการเต้น ของหัวใจ และความดันโลหิตเข้าสู่ภาวะปกติ จึงเริ่มฝังเข็ม

ขณะฝังเข็ม

        1. ตั้งสติ ทำใจให้สบาย   ผ่อนคลายร่างกายไม่ให้กล้ามเนื้อเกร็งตึง ลดการตื่นเต้น เมื่อเข็มปักลงบนผิวหนัง จะมีอาการ  ดังนี้

  • รู้สึกเจ็บเล็กน้อยคล้ายกับถูกมดกัด
  • เมื่อกระตุ้นหมุนปั่นเข็ม มีความรู้สึกตื้อ ๆ หนัก ๆ ชา ๆ หรือไฟฟ้าวิ่ง เป็นเรื่องปกติระหว่างฝังเข็ม แสดงให้เห็นว่า  “มีผลการรักษาที่ดี”
  • ในกรณีที่ใช้เครื่องกระตุ้นไฟฟ้า จะรู้สึกว่า กล้ามเนื้อบริเวณที่ปักเข็มมีการเต้นกระตุกเบา ๆ เป็นจังหวะตามกระแสไฟฟ้า

        2. หากมีอาการผิดปกติ  หรือไม่สบายใด ๆ เกิดขึ้น เช่น แน่นหน้าอก หายใจไม่สะดวก หน้ามืด รู้สึกวิงเวียนศีรษะเหมือนจะเป็นลม เหงื่อแตก  มือเท้าเย็น รู้สึกเจ็บปวดบริเวณที่ปักเข็ม เข็มหลุด หรือเหตุการณ์ใด ๆ ที่เกี่ยวข้องกับเข็มที่ปักอยู่ ห้ามดึงออกเองโดยเด็ดขาด ให้รีบแจ้งแพทย์หรือเจ้าหน้าที่ เพื่อจะได้ทำการแก้ไขอย่างทันท่วงที

        3. นั่งหรือนอนนิ่ง ๆ  สงบผ่อนคลาย หายใจเข้าออกช้า ๆ ให้เป็นจังหวะสม่ำเสมอ ไม่ขยับขณะที่มีเข็มปักบนส่วนต่าง ๆ ของร่างกายเพราะอาจทำให้เข็มงอ หรือหักได้ แต่ร่างกายส่วนอื่น ๆ ที่ไม่มีเข็มปักอยู่นั้น สามารถขยับเคลื่อนไหวได้

         4. ระหว่างที่ปักเข็มกระตุ้น  อาจจะรู้สึกง่วงนอน เนื่องจาก การฝังเข็มสามารถกระตุ้นให้ร่างกายมีการหลั่ง สารเอนดอร์ฟิน (endorphins) เกิดขึ้น สารนี้มีฤทธิ์คล้ายมอร์ฟีนช่วยลดความเจ็บปวดและช่วยกล่อมประสาทให้รู้สึกเคลิบเคลิ้ม เมื่อรักษาไปหลาย ๆ ครั้ง ผู้ป่วยบางคนจะพบว่าตนเองนอนหลับได้ง่ายขึ้นหรือหลับสนิทขึ้น และจิตใจก็จะสดชื่นแจ่มใสมากขึ้นกว่าเดิมอีกด้วย

        จากการสำรวจพบว่า มีชาวอเมริกันจำนวนไม่น้อยที่ฝังเข็มด้วยเหตุผล เพื่อกระตุ้นร่างกายและจิตใจให้สดชื่น ทั้ง ๆ ที่ไม่ได้เจ็บป่วย ซึ่งอาจจะเป็นเพราะร่างกายมีการหลั่ง สารเอนดอร์ฟิน (endorphins) ดังกล่าวนี่เอง

หลังจากการฝังเข็ม

        หลังจากปักเข็มกระตุ้นครบเวลาตามกำหนดใช้เวลาประมาณ 20-30 นาที  แพทย์ก็จะถอนเข็มออก บางครั้งอาจมีเลือดออกเล็กน้อย ตรงจุดที่ปักเข็มเหมือนกับเวลาไปฉีดยา เนื่องจากเข็มอาจปักไปถูกเส้นเลือดฝอยเล็ก ๆ  เมื่อใช้สำลีกดเอาไว้สักครู่เลือดก็จะหยุดได้เอง  และมีข้อควรปฏิบัติ  ดังนี้

        1. ผู้ป่วยที่นอนคว่ำหน้า เมื่อถอนเข็มหมดแล้ว  ควรนอนหงายพักผ่อน เป็นเวลา5-10 นาที ก่อนลุกจากเตียง

        2. หากผู้ป่วยรู้สึกปวดขัดบริเวณจุดที่ฝังเข็ม  ให้รีบแจ้งแพทย์ หรือ เจ้าหน้าที่ เพื่อจะได้ทำการแก้ไขอย่างทันท่วงที

        3. หลังจากฝังเข็มเสร็จ  สามารถทำกิจวัตรประจำวันต่าง ๆ ได้ปกติ หากรู้สึกอ่อนเพลีย ปวดเมื่อยเนื้อตัวคล้ายจะเป็นไข้สามารถรับประทานยาแก้ปวดลดไข้เองได้  ดื่มน้ำมาก ๆ  อาการดังกล่าวสามารถหายไปเองได้หลังจากนอนหลับพักผ่อน

        4. หากต้องการอาบน้ำ ควรเว้นระยะเวลาประมาณสองชั่วโมง

        5. การฝังเข็ม สามารถทำควบคู่กับการรักษาอย่างอื่นโดยไม่มีข้อห้าม เช่น  กายภาพบำบัด  การรับประทานยาแผนปัจจุบันไม่ควรยหยุดยาเองโดยพลการ


ลองเปิดใจ ทบทวนตัวเอง ว่าพร้อมรึยังกับการรักษาด้วยศาสตร์การฝังเข็ม (Acupuncture)



<< 100 แปด พัน 9 กับศาสตร์การฝังเข็ม (Acupuncture) | ตอนที่ 2



อ้างอิง
สมาคมแพทย์ฝังเข็มและสมุนไพร
แผนกฝังเข็ม คลินิกหัวเฉียวแพทย์แผนจีน